Appels en sinaasappels
Oorsprong en verwantschap
De betekenis van “Comparing apples with oranges” is eigenlijk dezelfde als onze uitspraak over appels en peren. In vele andere talen dan het Engels zijn het ook appels en sinaasappels die vergeleken worden. Een mogelijke reden dat het Nederlands (en enkele andere talen) de sinaasappel door de peer vervangen, zou de etymologische verwantschap zijn. Terwijl men met de uitspraak het verschil tussen beide vruchten poogt te benadrukken, zit in het Nederlandse woord sinaasappel, het woord appel reeds vervat. Hieruit zou de luisteraar een verwantschap kunnen afleiden, waardoor de uitspraak aan kracht inboet.
Ironisch genoeg zijn de appel en de peer net méér met elkaar verwant dan de appel en de sinaasappel. Appels en peren behoren beiden tot de subfamilie Maloideae, terwijl de sinaasappel als citrusvrucht niet eens tot de familie Rosaceae behoort.
Een mogelijk alternatief?
De Amerikaanse professor rechten Eugene Volokh behoort tot het kamp van diegenen die stellen dat appels en sinaasappels wél vergeleken kunnen worden (op gelijkaardige manieren als diegene die op de pagina appels en peren aan bod kwamen). Hij suggereert daarom dat de uitspraak aangepast zou moeten worden zodat er twee radicaal verschillende dingen vergelen zouden worden. Bijvoorbeeld appels en democratie, of sinaasappels en de tafels der vermenigvuldiging. Critici reageren echter dat ook deze begrippen te vergelijken zijn: bijvoorbeeld aan de hand van het aantal letters in het woord, of de leeftijd waarop een gemiddeld kind deze zaken leert kennen.
De tekortkomingen kunnen dus niet opgelost worden door radicaal verschillende voorbeelden te kiezen. De essentie zit hem immers niet in het verschil tussen de twee, maar in de mogelijkheid om dat verschil te onderzoeken (zie ook de conclusie over appels en peren).
Wetenschappelijk onderzoek
Spectrometrie
Dr. Scott A. Sandford, verbonden aan het NASA Ames Research Center, voerde een spectrometrie uit op appels en sinaasappels. De studie, die gepubliceerd werd in “Annals of Improbable Research”, concludeerde het volgende:
The comparing apples and oranges defense should no longer be considered valid. This is a somewhat startling revelation. It can be anticipated to have a dramatic effect on the strategies used in arguments and discussions in the future.
Algemener onderzoek
Een tweede studie werd uitgevoerd door James Barone, de hoofdchirurg van het Stamford Hospital. Hij merkte op dat de zin “apples and oranges” steeds vaker voorkwam in vakliteratuur, bijvoorbeeld bij een vergelijking tussen desfluraan en propofol. De studie kwam ook tot de conclusie dat zowel appels als sinaasappels zoet, vergelijkbaar in grootte, gewicht, vorm, etc. zijn. De enige significante verschillen die door Barone gevonden werden betroffen de aanwezigheid van zaden (hij gebruikte zaadloze sinaasappels), de kleur en de betrokkenheid van Johnny Appleseed.